X kadencja (2023–2027)
PolskiEnglish
Uniki, pustosłowie, trafność (on-/off-topic), equivocation i blame avoidance. Najlepiej zwalidowana, LLM-ready warstwa clarity+evasion. Stąd bierze się cecha „konkret (vs uniki)”.
Komunikacja niejasna, dwuznaczna, niebezpośrednia - definiowana przez brak na 4 wymiarach: (1) nadawca (czy to własne zdanie mówcy), (2) treść (czy jasna), (3) odbiorca (czy skierowana do pytającego), (4) kontekst (czy odpowiada na zadane pytanie). Kluczowa teza: equivokacja jest sytuacyjna, nie cechą charakteru - wynika z konfliktu unikanie-unikanie (AAC): wszystkie bezpośrednie odpowiedzi mają negatywne konsekwencje, a odpowiedź jest mimo to oczekiwana.
Trójdzielne kontinuum (nie binarne): reply odnosi się do komunikacyjnej intencji pytania; non-reply całkowicie jej nie adresuje; intermediate reply częściowo/stycznie. Jednostka: pojedyncza odpowiedź na pojedyncze pytanie. Unik to norma, nie wyjątek (Thatcher 56% / Kinnock 59%).
Operacjonalizowana semantycznie: jak łatwo odpowiedź daje się dopasować do swojego pytania spośród losowych kandydatów (metryka Vafa-style). Niska dopasowywalność = ewazja/obfuskacja.
Praprotnik & Ennser-Jedenastik: ambiguity (strategiczna niejednoznaczność pozycji - zmienność pozycyjna) vs vagueness (brak konkretnych zobowiązań - cele bez środków). Konkret = wskazanie środków / „jak”; pustosłowie = generyki, cele bez mechanizmu.
Politycy minimalizują winę bardziej niż maksymalizują uznanie (negativity bias: wyborcy bardziej czuli na straty niż zyski). To kluczowe dla odróżnienia propozycji rozwiązania od przerzucania winy.
12 nadrzędnych kategorii non-reply: (1) ignoruje pytanie, (2) potwierdza bez odpowiedzi, (3) kwestionuje pytanie, (4) atakuje pytanie, (5) atakuje pytającego, (6) odmawia odpowiedzi, (7) robi punkt polityczny (najczęstszy unik), (8) niepełna odpowiedź, (9) powtarza wcześniejszą, (10) twierdzi, że już odpowiedział, (11) przeprasza, (12) literalizm. Bull (2003) rozbija to na 28 mikro-kategorii oraz overt (jawny: odroczenie, odmowa) vs covert equivocation (powtórki w zmienionym znaczeniu, mylące zaimki, modyfikacja pytania).
Z „I Never Said That” (Thomakos i in. 2024) + CLARITY; jednostka: para Q-A.
Trzymać kosztowny temat poza agendą.
Przeformułować kwestię, by rozproszyć lub zaciemnić straty.
Dosypać zasobów, by opóźnić nieuniknioną stratę.
Wymusić kosztowną decyzję na kimś innym (delegacja, „automatyzm”).
Zrzucić winę na innych.
Poprzeć popularną alternatywę.
Rozproszyć winę na jak najwięcej decydentów.
Związać sobie ręce, by uniknąć kuszących, lecz kosztownych okazji.
Hood (2011) porządkuje to w 3 typy nadrzędne: presentational („spin your way out” - winning the argument, changing the subject, keeping low profile), agency („find a scapegoat” - delegate vs direct control) i policy/operational („don't make contestable judgments that create losses”).
Wymiary mocne per wypowiedź: trafność/relewancja (Clear / Ambivalent / Non-reply), typ uniku (9 podkategorii + opcjonalnie 12 Bulla), konkret vs pustosłowie(czy wskazano środek/mechanizm/liczbę/termin vs sam cel) oraz funkcja (propozycja rozwiązania z mechanizmem / krytyka merytoryczna / przerzucanie winy mapowane na 8 strategii Weavera). Rdzeniem warstwy per-wypowiedź jest rubryka clarity+evasion (najlepiej zwalidowana, etykiety dyskretne + uzasadnienie), z relewancją ciągłą jako uzupełnieniem ilościowym. Pułapki: cytat vs. własna teza (poseł przytaczający cudzą wypowiedź nie „uchyla się” - wymiar „nadawca” Bavelas); ironia/retoryka (atak na pytanie bywa świadomą figurą, nie unikiem); kontekst proceduralny (w Sejmie wiele „uników” to formalna procedura - relewancję mierzyć względem druku/punktu, nie tylko pytania); equivokacja bywa racjonalna (AAC nie zawsze = wina); blame-shifting bywa zasadny (wskazanie realnie odpowiedzialnego organu). Każdą etykietę raportujemy jako fakt z cytatem-kotwicą („odpowiedź sklasyfikowana jako pośrednia - typ: deflection”), nigdy jako oskarżenie; dla profilu posła raportujemy odsetek non-reply + CI + n (jak Bull).
