Słownik pojęć

Słownik podstawowych pojęć parlamentarnych i analitycznych używanych w Pryzmacie. Definicje krótkie i konkretne - bez prawniczego żargonu.

Procedury parlamentarne

interpelacja: Formalne pytanie posła do ministra. Minister ma obowiązek odpowiedzieć pisemnie w ciągu 21 dni. Jedno z głównych narzędzi kontroli parlamentarnej.; Interpelacja to instytucja kontroli parlamentarnej uregulowana w art. 115 Konstytucji RP. Każdy poseł może złożyć interpelację do Prezesa Rady Ministrów lub innego członka Rady Ministrów. Odpowiedź musi być udzielona w ciągu 21 dni, pisemnie. Treść interpelacji i odpowiedzi jest publikowana w bazie Sejmu. Posłowie używają interpelacji do nagłaśniania problemów wyborców, kontroli wydatków publicznych i wymuszania stanowisk rządu w spornych kwestiach.
druk sejmowy: Dokument oficjalny Sejmu - projekt ustawy, sprawozdanie komisji, wniosek, oświadczenie. Każdy ma numer i pełny tekst.; Druk sejmowy to ponumerowany dokument w obiegu prac sejmowych. Do druków zalicza się projekty ustaw, projekty uchwał, sprawozdania komisji, wnioski formalne, opinie Biura Legislacyjnego itd. Druki są jawne i dostępne w bazie sejm.gov.pl.
ustawa: Akt prawny przyjęty w trzech czytaniach przez Sejm, następnie Senat, podpisany przez Prezydenta i opublikowany w Dzienniku Ustaw.
większość parlamentarna: Zwykła = więcej ZA niż PRZECIW (wstrzymujący się nieliczeni). Bezwzględna = ponad połowa obecnych. Kwalifikowana 2/3 lub 3/5 - wymagana dla konkretnych decyzji.

Wskaźniki analityczne

polaryzacja: Procent głosowań z jednomyślnym wynikiem. Niski wskaźnik = duży podział w Sejmie. Wysoki = konsensus między klubami.; Indeks polaryzacji Pryzmatu liczy odsetek głosowań, w których jedna strona (ZA / PRZECIW) przekroczyła 90% głosów. Im niższy procent, tym Sejm jest bardziej podzielony - kluby głosują przeciw sobie zamiast wokół wspólnego kierunku.
frekwencja: Procent głosowań, w których poseł oddał głos (ZA / PRZECIW / wstrzymał się). Nieobecność liczy się jako brak frekwencji niezależnie od przyczyny.; Frekwencja posła to liczba głosowań, w których oddał głos, podzielona przez łączną liczbę głosowań Sejmu w danej kadencji. Nieobecność wliczana jest do mianownika niezależnie od tego, czy była usprawiedliwiona (urlop, choroba, delegacja) - Pryzmat nie rozróżnia, ponieważ Sejm nie udostępnia ustrukturyzowanych przyczyn.
dyscyplina partyjna: Zgodność głosowania posłów z linią klubu. Wysoka = klub trzyma się razem. Niska = posłowie się wyłamują.
wynik aktywności: Złożony wskaźnik łączący frekwencję, liczbę interpelacji i członkostwo w komisjach. Skala 0–100. Im wyższy, tym aktywniejszy poseł.

Status posła i kluby

klub parlamentarny: Grupa co najmniej 15 posłów. Ma prawo do mównicy w debacie generalnej, własnego biura i finansowania z budżetu Sejmu.
koło poselskie: Grupa od 3 do 14 posłów. Mniejsze prawa proceduralne niż klub. Często formowane przez nowe lub niepartyjne ugrupowania.
poseł niezrzeszony: Poseł nie należący do żadnego klubu ani koła. Ma minimalne prawa proceduralne. Często skutek zerwania z macierzystym klubem.

Majątek i finanse

majątek posła: Suma zadeklarowanego majątku z corocznego oświadczenia: gotówka + nieruchomości + udziały w spółkach + dochody minus zobowiązania.; Pryzmat agreguje dane z oświadczeń majątkowych składanych co roku przez każdego posła. Suma obejmuje gotówkę i lokaty, nieruchomości (po wartości zadeklarowanej), udziały w spółkach, dochody z poprzedniego roku, minus zobowiązania (kredyty, pożyczki). Wartości deklarowane przez samego posła - nie są weryfikowane przez Sejm.
oświadczenie majątkowe: Coroczny dokument składany przez każdego posła. Zawiera majątek, dochody, zobowiązania. Jawny z mocy prawa.
uposażenie poselskie: Miesięczna pensja posła z budżetu Sejmu. Obecnie ok. 12 800 PLN brutto.
dieta poselska: Miesięczne świadczenie pokrywające koszty życia związane z pełnieniem mandatu. Obecnie ok. 4 200 PLN, nieopodatkowane do tego limitu.

Procedury parlamentarne

interpelacja

Formalne pytanie posła do ministra. Minister ma obowiązek odpowiedzieć pisemnie w ciągu 21 dni. Jedno z głównych narzędzi kontroli parlamentarnej.

Interpelacja to instytucja kontroli parlamentarnej uregulowana w art. 115 Konstytucji RP. Każdy poseł może złożyć interpelację do Prezesa Rady Ministrów lub innego członka Rady Ministrów. Odpowiedź musi być udzielona w ciągu 21 dni, pisemnie. Treść interpelacji i odpowiedzi jest publikowana w bazie Sejmu. Posłowie używają interpelacji do nagłaśniania problemów wyborców, kontroli wydatków publicznych i wymuszania stanowisk rządu w spornych kwestiach.

druk sejmowy

Dokument oficjalny Sejmu - projekt ustawy, sprawozdanie komisji, wniosek, oświadczenie. Każdy ma numer i pełny tekst.

Druk sejmowy to ponumerowany dokument w obiegu prac sejmowych. Do druków zalicza się projekty ustaw, projekty uchwał, sprawozdania komisji, wnioski formalne, opinie Biura Legislacyjnego itd. Druki są jawne i dostępne w bazie sejm.gov.pl.

ustawa

Akt prawny przyjęty w trzech czytaniach przez Sejm, następnie Senat, podpisany przez Prezydenta i opublikowany w Dzienniku Ustaw.

większość parlamentarna

Zwykła = więcej ZA niż PRZECIW (wstrzymujący się nieliczeni). Bezwzględna = ponad połowa obecnych. Kwalifikowana 2/3 lub 3/5 - wymagana dla konkretnych decyzji.

Wskaźniki analityczne

polaryzacja

Procent głosowań z jednomyślnym wynikiem. Niski wskaźnik = duży podział w Sejmie. Wysoki = konsensus między klubami.

Indeks polaryzacji Pryzmatu liczy odsetek głosowań, w których jedna strona (ZA / PRZECIW) przekroczyła 90% głosów. Im niższy procent, tym Sejm jest bardziej podzielony - kluby głosują przeciw sobie zamiast wokół wspólnego kierunku.

frekwencja

Procent głosowań, w których poseł oddał głos (ZA / PRZECIW / wstrzymał się). Nieobecność liczy się jako brak frekwencji niezależnie od przyczyny.

Frekwencja posła to liczba głosowań, w których oddał głos, podzielona przez łączną liczbę głosowań Sejmu w danej kadencji. Nieobecność wliczana jest do mianownika niezależnie od tego, czy była usprawiedliwiona (urlop, choroba, delegacja) - Pryzmat nie rozróżnia, ponieważ Sejm nie udostępnia ustrukturyzowanych przyczyn.

dyscyplina partyjna

Zgodność głosowania posłów z linią klubu. Wysoka = klub trzyma się razem. Niska = posłowie się wyłamują.

wynik aktywności

Złożony wskaźnik łączący frekwencję, liczbę interpelacji i członkostwo w komisjach. Skala 0–100. Im wyższy, tym aktywniejszy poseł.

Status posła i kluby

klub parlamentarny

Grupa co najmniej 15 posłów. Ma prawo do mównicy w debacie generalnej, własnego biura i finansowania z budżetu Sejmu.

koło poselskie

Grupa od 3 do 14 posłów. Mniejsze prawa proceduralne niż klub. Często formowane przez nowe lub niepartyjne ugrupowania.

poseł niezrzeszony

Poseł nie należący do żadnego klubu ani koła. Ma minimalne prawa proceduralne. Często skutek zerwania z macierzystym klubem.

Majątek i finanse

majątek posła

Suma zadeklarowanego majątku z corocznego oświadczenia: gotówka + nieruchomości + udziały w spółkach + dochody minus zobowiązania.

Pryzmat agreguje dane z oświadczeń majątkowych składanych co roku przez każdego posła. Suma obejmuje gotówkę i lokaty, nieruchomości (po wartości zadeklarowanej), udziały w spółkach, dochody z poprzedniego roku, minus zobowiązania (kredyty, pożyczki). Wartości deklarowane przez samego posła - nie są weryfikowane przez Sejm.

oświadczenie majątkowe

Coroczny dokument składany przez każdego posła. Zawiera majątek, dochody, zobowiązania. Jawny z mocy prawa.

uposażenie poselskie

Miesięczna pensja posła z budżetu Sejmu. Obecnie ok. 12 800 PLN brutto.

dieta poselska

Miesięczne świadczenie pokrywające koszty życia związane z pełnieniem mandatu. Obecnie ok. 4 200 PLN, nieopodatkowane do tego limitu.